anno.nl  |  tijdsbeelden.nl  |  ohwatbenjemooi.nl  |  tweedewereldoorlog.nl  |  lesvanhetjaar.nl

Iedereen naar de stembus!

Het heeft heel wat strijd gekost voordat alle volwassen mannen én vrouwen naar de stembus mochten. Pas in 1919 gaven de conservatieve politici het op en begon de periode van het algemeen kiesrecht.

Aletta Jacobs als presidente van de Nederlandse Vereniging voor Vrouwenkiesrecht, 1908. Collectie CBG
Aletta Jacobs, 1908.
Dat zo'n beetje iedereen mag stemmen, vinden we nu heel gewoon. Maar dat is niet altijd zo geweest. Tot 1919 waren vrouwen uitgesloten van het kiesrecht. Eeuwenlang was de algemene opvatting dat vrouwen zich niet moesten bemoeien met politiek.

De wet die in 1919 het kiesrecht aan vrouwen gaf, heet ook wel de Wet Jacobs, naar Aletta Jacobs, een voorvechtster voor vrouwenrechten. In 1883 schreef zij de regering dat ze vond dat er vrouwenstemrecht moest komen. De rechter kwam er uiteindelijk aan te pas om dat te verbieden. Maar Jacobs zette haar strijd voort. In 1913 demonstreerde een grote groep vrouwen in Den Haag voor hun kiesrecht. Dat was in die tijd een unieke gebeurtenis waarover veel werd gesproken. 

Poster voor de campagne voor algemeen kiesrecht, 1911 Collectie IISG
Poster voor de campagne voor algemeen kiesrecht, 1911
Overigens hadden op dat moment ook nog niet alle mannen het kiesrecht. Dat gold pas sinds 1917 voor alle mannen van 25 jaar en ouder. Tot die tijd had maar een derde deel van de Nederlandse volwassen mannen dit recht. Dat vrouwen niet ook meteen in 1917 kiesrecht kregen, komt omdat de uitbreiding hiervan politiek erg gevoelig lag. Pas door de dreiging van gewelddadige revoluties, zoals in Duitsland aan het einde van de Eerste Wereldoorlog, stemde de meerderheid van behoudende politici in met kiesrechtuitbreiding.