Willem Barentsz overwintert
Bijna iedereen heeft wel eens gehoord van de 'overwintering op Nova Zembla'. In een poging via het noorden naar Azië te varen, liep het schip van Barentsz en Van Heemskerck vast op de ijsschotsen van het Russische eiland. Noodgedwongen moesten zij daar met hun bemanning blijven tot de zomer: tot het ijs weer zou smelten.
 |
| Barentsz. en Van Heemskerk bereiden hun reis voor. Schilderij van Christoffel Bisschop, 1863. |
Een van de bekendste verhalen uit de vaderlandse geschiedenis is dat van de overwintering op Nova Zembla. Terwijl het in feite om een mislukte ontdekkingsreis ging.
Eind 16de eeuw speculeerden sommige Nederlanders over de mogelijkheid om via het noorden naar Azië te varen. Zo konden ze de concurrerende Portugezen ontwijken en het koude weer zou voor de bemanning gezonder zijn dan het tropische. Hoewel de Engelsen deze route al tevergeefs geprobeerd hadden, vertrok er in 1594 een eerste verkenningsvloot, en niet lang daarna een tweede. De resultaten van de expedities waren niet onverdeeld positief, maar toch waren er kooplieden genoeg die het avontuur aandurfden en investeerden in de ontdekkingsreis. Twee schepen vertrokken in 1596.
Op een van de twee bevond zich het legendarische duo Willem Barentsz (de stuurman) en Jacob van Heemskerck (de schipper). Na een meningsverschil met de kapitein van het andere schip over de route, besloten Barentsz en Van Heemskerck hun eigen weg te volgen. Het gevolg was rampzalig: ze liepen vast in het ijs bij het Russische eiland Nova Zembla, in de buurt van de Noordpool.
Al snel besefte iedereen dat verder varen er niet in zat; het schip vroor razendsnel vast. Gelukkig vond de bemanning een berg aangespoelde boomstammen, waarmee ze een onderkomen bouwden dat zij het 'behouden huis' doopten. Daar zaten ze dan, maandenlang. Al snel begon de poolnacht, een lange periode waarin de zon nooit schijnt. Ze leefden van het meegenomen proviand en vingen nu en dan een poolvos. In juni vertrok het gezelschap met een aantal sloepen. Na een lange tocht, die stuurman Barentsz niet overleefde, keerden de avonturiers terug in Nederland. Het reisdoel was niet bereikt, maar het verhaal van de stoere overwintering werd wel beroemd.
