anno.nl  |  tijdsbeelden.nl  |  ohwatbenjemooi.nl  |  tweedewereldoorlog.nl  |  lesvanhetjaar.nl

Abel Tasman

Een logisch gevolg van de reizen naar Indonesië, was de ontdekking van Australië. Wie namelijk iets te ver doorvaart in de verkeerde lengtegraad komt er vanzelf terecht. Abel Tasman bracht dit werelddeel (en meer) voor het eerst in kaart.

Uit Reise nach Batavia door Georg Franz Müller von Ruffach
Uit Reise nach Batavia door Georg Franz Müller von Ruffach

Australië, Nieuw Zeeland en de Fiji-eilanden: allemaal ontdekt door de Nederlandse VOC-dienaar Abel Tasman. Hij kreeg de opdracht het onbekende gebied voorbij Indonesië in kaart te brengen. Daar raakten regelmatig VOC-schepen verzeild.

De eerste keer dat een Europeaan voet aan Australische grond zette, was in 1605. Het VOC-schip 'Duyfken' kwam, op weg naar Nieuw-Guinea, per ongeluk terecht bij het zuidelijkste puntje van Australië. Ook in 1616 voer een schip Indonesië voorbij en kwam terecht bij een aantal Australische eilanden. In de jaren die volgden kwam dit steeds vaker voor en zo raakte een steeds groter deel ontdekt. Maar nog steeds bleef het onduidelijk hoe groot het land was en of het misschien vast zou zitten aan een groot Zuidpoolcontinent.

Daarom gaf Antonie van Diemen, Gouverneur-generaal in Indonesië, Abel Tasman de opdracht met twee schepen het nieuwe werelddeel helemaal in kaart te brengen. De ontdekkingsreiziger vertrok in 1642. Tasman nam een alternatieve route, langs het zuiden van Australië. En zo ontdekte hij achtereenvolgens Tasmanië, Nieuw Zeeland, de Tonga en de Fiji-eilanden. Hij zeilde helemaal rond Australië, zonder het te zien. In 1644 ging hij daarom opnieuw op reis; hij wilde nu naar de al bekende kusten van Australië om daarvandaan de rest vast te leggen. Na deze tocht had hij driekwart van de kustlijn in kaart gebracht.  De grond was er, volgens Tasman, droog en dor en de bewoners waren gevaarlijk. Dat was geen goede basis voor een handelspost, meende de VOC en verloor de interesse. Toch gaf de Compagnie in 1697 Willem de Vlamingh de opdracht de resterende details op de kaart van Australië in te vullen. Zo zou de VOC minder risico lopen haar dure schepen te verliezen op de onbekende Australische kust.