Anno.nl   Tijdsbeelden.nl   Ohwatbenjemooi.nl   Tweedewereldoorlog.nl   Lesvanhetjaar.nl   Nachtvandegeschiedenis.nl   Weekvandegeschiedenis.nl

Hollanditis

Nooit eerder demonstreerden zoveel Nederlanders als begin jaren tachtig. De centrum-rechtse regering wilde 48 kruisraketten op Nederlandse grond plaatsen. Honderduizenden Nederlanders dachten daar anders over.

  Demonstratie tegen kruisraketten, 12 april 1984, © fotocollectie Nationaal Archief
  Demonstranten tegen kruisraketten, 29 oktober 1983, fotocollectie Nationaal Archief
  Vredesdemonstratie Den Haag, 29 oktober 1983.
Vanaf het einde van de Tweede Wereldoorlog tot het instorten van de Soviet Unie in 1991, bepaalde de Koude Oorlog de sfeer in de wereld. De rivaliteit tussen het kapitalistische Westen en communistische Oostblok leidde tot een bewapeningswedloop. Beide machtsblokken richtten kernwapens op elkaars steden.

Omdat Nederland Navo-lid was, kreeg de regering de vraag voorgelegd of er 48 kruisraketten op Nederlandse grond geplaatst konden worden. De regering stond positief tegenover deze vraag, maar had buiten de bevolking gerekend. Grote groepen mensen wilden niets van doen hebben met de bewapeningswedloop.

Massale demonstraties waren het gevolg. November 1981 waren in Amsterdam 400.000 mensen op de been, op 29 oktober 1983 maar liefst 550.000 in Den Haag, en in mei 1984 staakten ca. 900.000 mensen door een aantal uren niet naar het werk te gaan.

Hun 'nee' tegen atoombewapening en Amerika was geen 'ja' voor de Soviet Unie, maar een 'derde weg' van pacifisme en politieke nuchterheid. Dit idee sloeg sterk aan in andere landen, waar ook grote volksbewegingen opkwamen. Het Nederlandse voorbeeld werd zo gretig gekopieerd dat men het vergeleek met een virus. De Amerikaanse historicus Walter Laquer verzon er in 1981 een woord voor: Hollanditis. Zo gaf Nederland het goede voorbeeld.